از راست: کاوه گلستان، منوچهر دقتی و عباس عطارنه بودنِمان نه رفتنِمان فرقی به حال دنیا نمیکند.

تصویر نامه کریم سنجابی، شاپور بختیار و داریوش فروهر خطاب به محمدرضا پهلوی در ۲۲ خرداد ۱۳۵۶

چرا با جمهوری اسلامی مخالفم؟ یادداشت مصطفی رحیمی در روزنامه آیندگان به تاریخ ۲۵ دی ۱۳۵۷

یادداشت شاهرخ مسکوب در نخستین روز پس از انقلاب ۵۷ از کتاب روزها در راه @batarikh

تاریخ ایران، در واقع همان تاریخ روح مردم ایران است و گمان میرود که این تاریخ را بتوان در دو کلمه خلاصه کرد: رنج و جاودانگی. حسن تقیزاده

از راست: محمود افشار، حبیب یغمایی، مجتبی مینوی، سیدحسن تقیزاده و عطیه تقیزاده تهران؛ خرداد ۱۳۴۸ عکس از ایرج افشار از گنجینه پژوهشی ایرج افشار

درباره کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان پیش از انقلاب ۱۳۵۷ و مروری بر کتاب یک شاخه در سیاهی جنگل حمیدرضا یوسفی

بشر غرب در «بیگاری تاریخ» است. آری بشر غرب دچار نوعی «بیگاری ایدئولوژیکی» شده است؛ گویی ساعتی است که برای ثانیه جنگ سوم جهانی پاندولهایش را به حرکت واداشتهاند. #احمد_فردید

محمدعلی فروغی (ذُکاءالملک) ۴ نامه مهم به حسن تقیزاده نوشته است. یکی از این نامهها که ۶ نوامبر ۱۹۲۱ (۱۴ آذر ۱۳۰۰) نوشته شده؛ یعنی در دورانی که فروغی در مقام وزیر امور خارجه دولت قوام -اولین دوره نخستوزیری قوامالسلطنه- مشغول به فعالیت است و تقیزاده به عنوان نماینده ایران در شوروی برای عقد قرارداد تجارتی حضور دارد، فروغی در بخشهایی از نامه به وضعیت نابهسامان ایران و مناسبات حاکم -سیاسی و اجتماعی- در آن اشاره میکند؛ وضعیتی که بوی بر باد رفتن میدهد و در نهایت نیز یعنی چهار سال بعد (۲۴ آذر ۱۳۰۴) منجر به حذف احمدشاه و سقوط سلسله قاجار و روی کارآمدن دودمان پهلوی میشود که در آن رضا پهلوی عملاً و قانوناً عنان اداره امور حاکمیتی ایران را در دست میگیرد.

حسن تقیزاده و عطیه؛ آرامیده در کنار هم در گورستان ظهیرالدوله پنجشنبه ۲۰ مرداد ۱۴۰۱

مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات سال ۱۳۸۳ کتابی منتشر کرده با عنوان «سیدحسن تقیزاده؛ به روایت اسناد ساواک». در این کتاب برچسبهای زیادی به تقیزاده درون اسناد زده شده، اما در هیچ کدام از اسناد حرفی از دزدی و رشوه و اختلاس توسط تقیزاده زده نشده است. در یکی از این گزارشها بیوگرافی از تقیزاده -در زمانی که تقیزاده رئیس مجلس سنا است- توسط رئیس رکن دوم لشگر تبریز نوشته شده که در آن آمده: - میزان تحول و ثروت منقول و غیر منقول: ثروتی ندارد. - اعتیادات: ندارد. - دشمنان مهم: تودهایها. - امیال و آرزوهای شخصی: فقط در ترقی و عظمت ایران دور میزند. - عقاید و افکار سیاسی: مجاهدت در حفظ استقلال ایران و عظمت و سربلندی آن و آزادی ملت. طرفداری طبقه پائین و زحمتکش و فقیر و جهاد بر ضد تمام طبقات ممتاز و وقف وجود برای اصلاح حال و رفاه طبقات محروم از نعمات حیات شایسته؛ خدمت به بهبود حال اقتصادی و فرهنگ و بهداشت. - نقاط ضعف زندگی: غرور زیاد.
![پس از گذشت بیش از سه دهه از انجام پروژه «تاریخ شفاهی ایران»، این پروژه به منبع بسیار ارزشمندی برای پژوهندگان تاریخ تبدیل شده است؛ بهطوری که امروز دسترسی به پروژه تاریخ شفاهی ایران که برای همگان آزاد است، امکان «پهلویپژوهی» را برای علاقهمندان به تاریخ معاصر ایران که سوالات بیشماری درباره این دوره مهم تاریخی دارند، فراهم کرده است. کوشش حبیب لاجوردی و همکاران آن، زمینه انجام پژوهشهای جدید و بازساخت دانش تاریخی ما نسبت به دوره پهلوی را ایجاد کردند. لاجوردی که در مصاحبه با محمود فروغی گفته بود چند قرن بعد کسی که دارد این مجموعه را گوش میدهد «یک دعایی هم واسه ما میکند»، خیلی زودتر از چند قرن، امروز مورد تمجید و ستایش قرار گرفته است. لاجوردی خود نوشته بود «امیدوارم که این کوشش [پروژه تاریخ شفاهی ایران] توانسته باشد بخشی از تاریخ معاصر ایران را ضبط و نگهداری کند تا در آینده مخالفان و موافقان رژیم پیشین نتوانند تاریخ معاصر ایران را یک جانبه و به سود خویش تعبیر و تفسیر کنند.»](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fmedia.batarikh.xyz%2F-1001260717766%2F105.jpg&w=3840&q=75)
پس از گذشت بیش از سه دهه از انجام پروژه «تاریخ شفاهی ایران»، این پروژه به منبع بسیار ارزشمندی برای پژوهندگان تاریخ تبدیل شده است؛ بهطوری که امروز دسترسی به پروژه تاریخ شفاهی ایران که برای همگان آزاد است، امکان «پهلویپژوهی» را برای علاقهمندان به تاریخ معاصر ایران که سوالات بیشماری درباره این دوره مهم تاریخی دارند، فراهم کرده است. کوشش حبیب لاجوردی و همکاران آن، زمینه انجام پژوهشهای جدید و بازساخت دانش تاریخی ما نسبت به دوره پهلوی را ایجاد کردند. لاجوردی که در مصاحبه با محمود فروغی گفته بود چند قرن بعد کسی که دارد این مجموعه را گوش میدهد «یک دعایی هم واسه ما میکند»، خیلی زودتر از چند قرن، امروز مورد تمجید و ستایش قرار گرفته است. لاجوردی خود نوشته بود «امیدوارم که این کوشش [پروژه تاریخ شفاهی ایران] توانسته باشد بخشی از تاریخ معاصر ایران را ضبط و نگهداری کند تا در آینده مخالفان و موافقان رژیم پیشین نتوانند تاریخ معاصر ایران را یک جانبه و به سود خویش تعبیر و تفسیر کنند.»

یک سال از درگذشت حبیب لاجوردی که کاری کرد کارستان گذشت؛ لاجوردی بامداد ۳ مرداد ۱۴۰۰ در سن ۸۳ سالگی درگذشت. با اینکه در فراموشی و آلزایمر درگذشت ولی میراث ماندگاری در تاریخ معاصر ایران بهجا گذاشت که مغلوب هیچ آلزایمری نخواهد شد. یادش که وقت و بیوقت در میان ما زندهست، گرامی باد.

امیرعباس هویدا در ۱۸ فروردین ۱۳۵۸ در جریان دادگاه انقلاب به قتل رسید. هویدا بیشتر از اینکه نقشی در ساخت دوران طلایی پهلوی در دهه ۴۰ داشته باشد، نقش مهم و تاثیرگذاری در پررنگتر شدن نهاد سلطنت داشت. لویی چهاردهم گفت «دولت منم»، شاه به کمک هویدا «دولت» خود شد. ✍ حمیدرضا یوسفی

علاوه بر یادداشتهای روزانه محمدعلی فروغی، کتاب «ایران و جامعه ملل» و «محمدعلی فروغی در صحنه دیپلماسی بینالملل» هر دو از فریدون زندفرد؛ کارمند و دیپلمات سابق وزارت امور خارجه (۱۳۵۹ - ۱۳۲۶)، کتابهای خیلی خوندنی هستند درباره داستان ایران در کنفرانس صلح پاریس ۱۹۱۹ (۱۲۹۸ش).